Meest gestelde vragen (algemeen)

NB: Er zijn ook ‘meest gestelde vragen’ per aflevering. Kijk op de pagina van die aflevering voor die vragen en antwoorden. De vragen hieronder zijn van algemene aard.

Antwoorden door Johan Vink

1) Wat is een paradox? 

Een paradox is een ogenschijnlijke tegenstelling. Je ervaart twee zaken als onverenigbaar en je hebt de neiging ze tegenover elkaar te zetten. Je logische verstand heeft er moeite mee de twee met elkaar te verbinden. Hierdoor ontstaat wat ze wel noemen cognitieve dissonantie: een spanningsveld voor je denken.  (zie pagina 294)

2) Wat is het verschil tussen een paradox een echte tegenstelling? 

De Bijbel staat vol echte tegenstellingen. Goed en kwaad zijn niet twee kanten van dezelfde medaille. Alhoewel vaak het verschil niet gemakkelijk kan worden afgebakend en de werkelijkheid complex is, zal niemand, ondanks alle relativeringen die je kunt doen, willen verdedigen dat goed en kwaad op hetzelfde neerkomen.

3) Is het niet heel subjectief wat je als paradox ervaart? 

Het is inderdaad afhankelijk van je overtuiging en geloof of je iets als tegenstrijdig ervaart of niet. Als je gelooft dat God goed is maar ook dat de satan een mythe is, zul je veel moeite hebben te begrijpen hoe het kwaad in de wereld gekomen is of kan voortbestaan. Hoe je naar de wereld kijkt, is bepalend voor de manier waarop je zaken al dan niet tegenstrijdig ervaart.

4) Waarom is het belangrijk paradoxen te herkennen?

Voor je ontwikkeling is het belangrijk dat je de realiteit, ook als die complex en lastig is, onder ogen te zien. Doe je dat niet dan stagneer je en loop je het risico te blijven hangen in zwart/wit denken. Volwassen geloof vooronderstelt dat je onderscheid kunt maken wanneer je met echte tegenstellingen of valse tegenstellingen te maken hebt.

5) Hoe ga je op een gezonde manier met paradoxen om?

Door beide aspecten van de paradox te omarmen. Dus dat houdt in dat je niet de ene kant bagatelliseert en de andere kant verabsoluteert. Maar ook niet door beide kanten af te zwakken en al helemaal niet door inconsistent vandaag dit en morgen dat te benadrukken. Het is gezond als je de spanning die een paradox oproept ten volle verdraagt of zelfs aanvaardt.

6) Wat is cognitieve dissonantie?

Ik gebruik dit begrip om aan te geven dat een paradox je denken onder druk zet. Je ervaart spanning omdat je begrijpt dat je begrip tekort schiet. Je kunt de twee kanten van de paradox niet zomaar met elkaar verzoenen. Dat zorgt ervoor dat je frustratie of spanning ervaart. Je hersenen vinden dat niet fijn en je wilt daarom dat de vraag wordt opgelost, dat er weer harmonie in je hoofd komt. Maar dat gebeurt alleen als je aanvaardt dat ons verstand beperkt is. Veel aspecten van wat we geloven kun je zonder geloof niet rijmen.

7) Is geloof dan hetzelfde als je verstand op nul zetten?

Natuurlijk niet. Ons verstand is een raadselachtig complex en gelaagd instrument. Het is een wonder dat we zo creatief, vindingrijk en diepzinnig kunnen nadenken. Maar ons denkvermogen is ook begrensd. We kunnen belangrijke dimensies van het bestaan niet met ons verstand uitzoeken. Wat de zin van ons leven is kun je niet wetenschappelijk uitvinden. Dat soort zaken zijn meer een kwestie van geloof: op welke overtuiging is jouw visie op de werkelijkheid gebaseerd. Dat is niet een kwestie van stoppen met nadenken maar erkennen dat je verstand begrensd is.

8) Wat is het ‘radicale midden’?

Het radicale midden is een concept dat aan het eind van de 20e eeuw in westerse landen opkwam. Mensen die het radicale midden zoeken, proberen een balans te vinden tussen de twee uiterste kant van een thema. Dit om zwart-wit denken te voorkomen. In het Christelijk geloof zoeken we naar een balans die voorkomt dat we in extremen vallen. Zo kun je in het extreem vallen dat je niet of nauwelijks bij God kunt komen (omdat God heilig is), of je kunt in het extreem vallen dat het altijd God is tussen jou en God, ongeacht hoe je leeft (omdat God genadig is). Het woord ‘radicaal’ duidt erop dat je die balans je in beweging zal zetten.
 

9) Waarom is het nadenken over het radicale midden nu zo relevant?

Het denken over het radicale midden is om twee redenen vandaag intersant. In de eerste plaats is te zien dat veel christenen ergens blinde vlekken hebben in hun geloofsleven. Dan zien ze een kant van een thema overbelicht, en een andere kant onderbelicht. Zo zijn er mensen de zicht strikt aan de wet houden, en er zijn ook mensen voor wie de wet geen betekenis heeft. Een andere reden is dat er in de maatschappij veel polarisatie te vinden is. Er is steeds meer ‘zwart-wit’ denken in de maatschappij. Daarom is het belangrijk om als christen gezond en uitgebalanceerd in de wereld te staan.

10) Kan ik de cursus ook met elkaar ‘online’ doen (via ZOOM)? 

Ja, de cursus kun je ook online doen. Er zijn twee varianten van de cursus: Een gewone variant (die je met je kring in een woonkamer kunt doen – de cursus wordt dan op een smart TV afgespeeld) en een Online-versie of  ‘corona versie’ of  ‘ZOOM-versie’ (waarbij iedereen op een eigen locatie de cursus met elkaar doet met behulp van ZOOM of Microsoft Teams). De ZOOM versie is verdeeld in twee delen: Een individueel gedeelte (30 min) en het gedeelte van het groepsgesprek (45 min). In het deel van het groepsgesprek kan de kringleider de clip via ‘schermdelen’ in beeld zetten. Bij de gewone versie van de cursus lopen de clips, opdrachten en gesprekken steeds door elkaar heen.